06.11.2007 "PRL - TAK DALEKO, TAK BLISKO..." W Galerii "Poddasze" w Ratuszu Miejskim w Częstochowie
"PRL - TAK DALEKO, TAK BLISKO..." W Galerii "Poddasze" w Ratuszu Miejskim w Częstochowie otwarto wystawę przygotowaną przez Instytut Pamięci Narodowej.
Wernisażowi towarzyszyła debata poświęcona tematyce historycznej i politycznej lat PRL-u z udziałem częstochowskiej młodzieży.
Wystawa "PRL - tak daleko, tak blisko " przygotowana została przez Biuro Edukacji Publicznej IPN i Oddziałowe Biuro Edukacji Publicznej w Warszawie. Otwarcie wystawy odbyło się 16 września 2004 roku w Krakowie podczas XVII Powszechnego Zjazdu Historyków Polskich.
Zamiarem autorów ekspozycji było pokazanie na poszczególnych planszach 45 lat Polski Ludowej (19441989). Przy wykorzystaniu symbolicznych zdjęć przedstawione zostały najważniejsze wydarzenia charakteryzujące kolejne lata.
Na panelach odnaleźć można wydarzenia polityczne (powstanie PZPR, likwidacja podziemia zbrojnego, Grudzień 70, stan wojenny), gospodarcze (odbudowa Warszawy, budowa Nowej Huty, hala montażowa FSO) czy kulturalne (festiwal piosenki w Opolu, targi książki, znaczące filmy). Autorzy starali się przemawiać przede wszystkim zdjęciami, teksty ograniczając do niezbędnego minimum.
Po otwarciu wystawy w Sali Reprezentacyjnej częstochowskiego Ratusza odbyła się debata poświęcona tematyce historycznej i politycznej lat PRL-u.
Udział w niej wzięli Prezydent Miasta Tadeusz Wrona, Jarosław Kapsa - działacz solidarnościowego podziemia, dr Adam Dziurok - Naczelnik Biura Edukacji Publicznej IPN w Katowicach, Sławomir Maślikowski (także reprezentujący IPN) i młodzież częstochowskich szkół średnich. Gospodarzem spotkania był Janusz Jadczyk dyrektor Muzeum Częstochowskiego.
- Tamten kraj, to był kraj zamkniętych granic - opowiadał o realiach PRL prezydent Tadeusz Wrona. - Proszę sobie wyobrazić, że na projekcie polskiej konstytucji z 1952 roku, w której znalazł się zapis o kierowniczej roli jednej partii PZPR, Stalin robił odręczne adnotacje!
W Polsce nie dało się doprowadzić do kolektywizacji wsi w pełnym zakresie, nie udało się do końca zmienić mentalności Polaków. Co innego mówiło się w szkołach,
co innego w domach, choć często rodzice, dziadkowie bali się mówić prawdę, bo to groziło to poważnymi konsekwencjami. W każdej grupie studenckiej, w każdym
budynku spółdzielczym był ktoś, kto donosił. Oczywiście, nie można jednoznacznie powiedzieć, że wszystko co wtedy było, było złe.
Były symbole z którymi identyfikowaliśmy się. Na przykład Czesław Niemen, jego muzyka, jego teksty. Podobnie jak on nosiliśmy długie włosy. W 1956 roku w Polsce powstał jazz, to był też element protestu, podobnie jak bikiniarze, którzy ubierali się w kolorowe stroje, by odciąć się od tej trochę chińskiej, szarej rzeczywistości. W tym czasie byli też wielcy sportowcy Irena Szewińska czy Jerzy Kulej, częstochowianin. Dziś, Wy żyjecie w innym kraju, w kraju bez granic. Już za kilka tygodni nie będziecie musieli pokazywać paszportu ani dowodu jadąc do Niemiec, Hiszpanii czy Czech. Jesteście obywatelami tego świata. Ale warto pamiętać o tym co było.
- Teraz, na co dzień, mamy do czynienia ze swoistą PRLiadą, wspominamy kroniki filmowe z czasów PRL, różne zabawne sytuacje, paradoksy -
mówił Adam Dziurok z IPN w Katowicach. - I trudno się dziwić dla wielu z nas były to lata młodości, a więc i lata najpiękniejsze. Tymczasem były to czasy, gdy ludzie siedzieli w więzieniach, gdy nie było wolności słowa.
- Trzeba pamiętać o tym, że zaledwie 5 procent polskiego społeczeństwa stawiało czynny opór, przeciwstawiało się systemowi. Podobna liczba brała
aktywny udział w strukturach przemocy. A co robiło 90 procent Polaków? Nie występowało przeciw władzy, chciało normalnie żyć - mówił Jarosław Kapsa. -
To nie zmienia mojego szacunku dla ludzi, którzy w tych nienormalnych czasach uczciwie pracowali, to m.in. dzięki nim nasz kraj znalazł potencjał do zmian i do
tego by zakończyć historię PRL, do 4 czerwca 1989 roku, roku w którym właśnie Wy przyszliście na świat.
PRL nie da się ocenić w kategoriach czarno-białych. Przy tej ocenie wyjdzie duży element szarości. Wystarczy spojrzeć na te kroniki filmowe, w których najwięcej jest właśnie szarości. PRL to był smutny, szary i nudny kraj.
Podczas debaty rozmawiano m.in. o Częstochowie, którą pierwotnie planowano przemianować na Stalinogród - faktycznie po śmierci Stalina w 1953 roku tak nazwano Katowice. Podobno podczas narady ówczesnych decydentów jeden z nich zaczął się zastanawiać: To jak teraz będzie brzmiała nazwa - Matka Boska Stalinogrodzka?
- Matka Boska uratowała nas wtedy po raz kolejny - mówił prezydent. - Częstochowa zawsze była miastem pod specjalnym nadzorem ze względu na tłumy pielgrzymów, które tu przychodziły. Aparat bezpieczeństwa był tu bardzo dobrze zorganizowany.
Następną wystawą, która będzie pokazywana w Częstochowie, a przygotowaną przez IPN będzie Współzawodnictwo pracy w Polsce Ludowej.
SyB
mapa serwisu